Goed/fout

Mijn dochter kreeg vandaag een nieuw speelgoedje: ’huisje boompje beestje’ heet het, van Nijntje. Met ‘huisje boompje beestje’ kan ze dieren, cijfers, vormen en kleuren leren ontdekken en daarover allerlei vragen beantwoorden door op de knopjes en vormpjes te drukken. Ze had er veel plezier in en was vanmiddag al flink bezig om alle knoppen en geluidjes uit te testen.  

Maar die lieve Nijntje ! De arme drommel denkt en spreekt al aardig in termen van goed/fout. ‘Dat is niet goed!’ zegt ze als het kind op een andere knop drukt dan op de knop die hoort bij het antwoord dat Nijntje graag wil horen.

Hoe zou Nijntje dit anders kunnen zeggen? Nijntje zou kunnen zeggen dat ze zelf een ander antwoord heeft op de vraag en dat ze benieuwd is naar hoe het kind aan het antwoord is gekomen.

Er komt een dag dat mijn dochter vraagt: ‘Papa, wat betekent goed en fout?’. En dan schrijf ik Nijntje een brief of zij het kan toelichten. Want mijn antwoord, dat goed en fout bedacht is door mensen die andere mensen wilden controleren en manipuleren’ lijkt mij wat zwaar op de maag te liggen van een kinderzieltje. Het ligt ook best zwaar op mijn eigen maag.

Doe eens onaardig

Iemand doet of zegt iets waar je tenen krom van in je schoenen gaan staan maar omdat je zo graag wilt dat iedereen je aardig vindt zeg je er maar niks van. De bottomline is dit: wat je ook doet, hoe je ook je best doet, nooit, never nooit  zal iedereen je aardig vinden.

 Aardig doen is zelfs best wel onaardig.

Als iemand voordringt terwijl je in de rij voor de kassa staat te wachten en je zegt er niks van, dan doe je jezelf geweld aan. Jouw tijd is net zo kostbaar als die van een ander. En je doet de ander ook geweld aan want je ontneemt hem/haar waardevolle feedback over zijn/haar gedrag.

Liefde is geen soft gedoe. Liefde kan confronterend zijn. Opkomen voor je eigen behoeften en een ander de consequenties van zijn/haar gedrag teruggeven is een daad van liefde.

Dat wil niet zeggen dat je jezelf hufterig moet gaan gedragen. Geweldloze communicatie biedt een respectvolle manier om op te komen voor jezelf en om een ander de consequenties van zijn/haar gedrag terug te spiegelen:  

Benoem de waarneming: Als ik zie dat je halverwege in deze rij gaat staan in plaats van achteraan…

Benoem het gevoel:  …dan voel ik me geïrriteerd…    

Benoem de behoefte:  …omdat ik behoefte heb aan respect…

Onderneem actie:   …Ik wil graag dat jij achteraan in de rij aansluit.

In wat meer chronische situaties, bijvoorbeeld een vriendin die telkens haar afspraken met jou niet nakomt, ook al heb je er samen al meerder keren over gesproken, kun je de actiestap als een drietrapsraket presenteren:

En wees vastberaden de acties ook daadwerkelijk uit te voeren. De derde stap kan bijvoorbeeld betekenen dat je de vriendschap beëindigt. Dat hoef je op dat moment niet te zeggen maar kun je als de situatie zich voordoet wel overwegen.

Dit artikel is geïnspireerd door een artikel op de blog van Katinka Hesselink.

Het creatieve genie

Als ik een stuk heb geschreven en de laatste punt heb gezet dan denk ik ook echt klaar te zijn. Klaar met het onderwerp, klaar met het thema, over en uit. What’s next?   

 Zo dacht ik klaar te zijn met wat ik eerder schreef in ‘Overvloed en beperking‘. Tot ik via Twitter van @hemelwandelaar een tip kreeg om de TED video ‘A different way tot think about creative genius’ van Elisabeth Gilbert eens te bekijken.   

Wat ik schreef in ‘Overvloed en beperking’ is ineens niet klaar meer. Het is weer helemaal open, het is een schakeltje geworden in een groter geheel dat het creatieve proces heet.     

Een creatief proces is voor mij soms net een bevalling. Alleen weet ik niet waarvan en wanneer ik ga bevallen, misschien is het wel loos alarm. Weet ook niet of ik even moet wachten of juist moet persen. Bang voor een miskraam of voor een dood geboren kindje. Bang de bevalling niet aan te kunnen. Bang voor de pijn van de persweeën.

En dat maakt een creatief proces soms tot gekmakende ervaring. Als zich een nieuw idee aandient denk ik ‘Oh nee, daar gaan we weer…’.

Elisabeth Gilbert zegt over het creatieve proces dat de mens niet het creatieve genie IS maar dat de mens een creatief genie HEEFT. Het creatieve genie is een soort van magische Goddelijke entiteit buiten de kunstenaar die hem helpt met zijn werk. De kunstenaar werkt als het ware samen met het creatieve genie maar is dat genie niet zelf.

Deze visie schept een psychologische afstand tussen de kunstenaar en de uitkomsten en resultaten van zijn werk. De kunstenaar moet wel zijn deel doen zoals blijven schrijven, schilderen, beeldhouwen of muziek maken, maar wordt daarbij geholpen door het creatieve genie. De kunstenaar deelt de successen en mislukkingen met het creatieve genie, de kunstenaar slaagt of faalt niet alleen maar samen met zijn creatieve genie.  

Twee prachtige stukjes in de TED Talk zijn het voorbeeld van Tom Waits op 12:30 minuut waarin Elisabeth vertelt over hoe Tom Waits zijn creatief genie aansprak. En op 14:27 waarin Elisabeth vertelt over hoe ze tegen haar eigen creatieve genie sprak.

Volgende pagina →